de zoektocht van mensen naar God de zoektocht van mensen naar God

door ds. Henk Fonteijn
Preek bij Mattheüs 22:34-46 op zondag 29 oktober 2017

Vorige maand, op 8 september, overleed professor Harry Kuitert, predikant, hoogleraar, schrijver van omstreden boeken.
De naam Kuitert stond in mijn gereformeerde jeugd al garant voor deining. Mijn grootouders – beste mensen! – konden zich geweldig opwinden over hem en andere dominees, die het waagden om – in die tijd nog heel voorzichtig – vraagtekens te zetten bij gereformeerde zekerheden in kerkleer en bijbeluitleg.
Het is opvallend, - ik heb het internet er nog eens op nagekeken – hoe vooral in het orthodox protestantisme mensen aanslaan op de naam Kuitert. Tot en met typeringen als ketter, godloochenaar en sloper/ afbreker van de kerk …
Dat maakt mij heel nieuwsgierig, - want het verschil tussen een ketter en een profeet is soms flinterdun -  dus ben ik naar aanleiding van zijn overlijden serieus in zijn boeken gedoken.
En ik hoop dat u er niet van schrikt, maar tot nog toe – ik ben nu aan zijn boek over Jezus begonnen - ontdek ik van dat god- loochenen en afbreken van de kerk nog niets…
Wat ik tegenkom is een moedige poging om eerlijk te blijven, ten opzichte van jezelf, ten opzichte van onze eigen tijd, ten opzichte van andere godsdiensten, ten opzichte van de wetenschap, ten opzichte van de traditie, van je voorouders.  En uiteindelijk eerlijk tegenover God…
Dat doet mij althans heel plezierig aan. Ook als hij schudt aan allerlei heilige huisjes… En dat doet hij! Want, zo zegt hij, als we eerlijk willen blijven, als we onszelf en elkaar en onze kinderen en onze eigen tijd serieus nemen, dan moeten we het aandurven om aan de heilige huisjes te rammelen.  
Het betekent dat wij terughoudend zullen zijn met de pretentie dat wij in de kerk – by the way… in welke kerk dan wel? – over DE waarheid beschikken – by the way: welke waarheid, de gereformeerde, de oosters-orthodoxe, de evangelische, de roomskatholieke? – en dat men overal elders dwaalt.
Het betekent ook, dat we niet zonder meer met de Bijbel kunnen zwaaien om onze eigen opvattingen van een hogere autoriteit te voorzien.
Het betekent uiteindelijk vooral: bescheidenheid. De Prediker zegt: God is in de hemel en wij mensen, wij zijn op aarde. Daarom zegt Kuitert: alles wat wij over Boven zeggen, komt van beneden, zelfs als we zeggen dat het van Boven komt.
Het is goed om dat te beseffen, het voorkomt dat we boven onszelf gaan uitschreeuwen.
Eberhard vd Laan haakte als catechisant af van zijn gereformeerde traditie, toen de dominee op zijn vraag of de Inca’s, die nooit van Christus hadden gehoord, dus buiten de eeuwige zaligheid vielen, antwoordde: die hebben pech gehad…

Ik refereer aan een telefoongesprek met Jan Bijl, die straks als diaken wordt bevestigd. En ik hoorde hem zeggen: “Denk nou niet dat ik diaken word omdat ik helemaal in de pas loop en alles wat in de kerk over God beweerd werd en wordt, klakkeloos aanneem. Liever niet teveel grote woorden als het aan mij ligt…”
En ik denk dat de meesten van ons zich daarin wel herkennen. Misschien zou de kerkenraadsbank wel helemaal leeg blijven als er gevraagd zou worden of we het allemaal nog precies zo geloven als onze voorouders…
Ik denk dat als we heel eerlijk zijn, we moeten zeggen dat we vaak niet zo goed meer weten, wat we nou precies geloven en geloven moeten – maar geloven en moeten gaan natuurlijk per definitie niet samen!- , maar ik denk dat we elkaar ook herkennen in ons diepe verlangen om met en vanuit het misschien kleine beetje geloof dat we over hebben, authentiek en integer te leven.
En dan bedoel ik met name: niet in een gespleten realiteit, met een zondagsgeloof en een totaal daarvan gescheiden maandagse werkelijkheid, als twee liggers van de spoorrails, die altijd evenwijdig opgaan, maar elkaar nooit ontmoeten… Dat was Kuiterts grote zorg.
Maar vanuit een geloof, dat misschien met minder stelligheid en grote woorden, wel geïntegreerd is in onze alledaagse werkelijkheid, in hoe we partner, ouder, werkgever of werknemer, sportman, lid van de samenleving etc. zijn.
Hoe we het dan moeten vertellen, overdragen, uitleggen, formuleren, dat geloof van ons? Dat is een zoektocht. Door alle eeuwen heen. En vandaag in onze moderne samenleving meer dan ooit.
Het is regelmatig halt houden, onze rugzak inspecteren, alles eruit halen, goed bekijken, wegen op onze hand, respectvol denken aan wie het erin gestopt hebben en met welke bedoeling… Zonder traditie, zonder al diegenen die het door alle eeuwen hebben overgeleverd, hadden we niets.
Maar soms ook eerlijk durven zeggen: dit hoeft niet langer mee. Het is te zwaar, voor mij is het ballast geworden, het hindert me, en het helpt me niet om in beweging te blijven.
En misschien mag er iets anders voor in plaats komen. Want er is misschien ook weer wat ruimte in die rugzak gekomen in de loop der jaren. Ruimte voor iets nieuws, iets anders, waar mensen in onze tijd door geïnspireerd en geraakt worden. Binnen en buiten de kerk is er van alles. Volgens mij hebben jullie hier met Neely Kok ook een voorganger gehad die nieuwe wegen heeft verkend. 
Rest de vraag: is er ook een constante, blijvende factor, door alle eeuwen heen? In die eindeloze zoektocht van mensen naar God en de betekenis van ons bestaan. En ik durf te zeggen: ja, die is er volgens mij wel. En die kan niet beter worden weergegeven dan in de woorden van Jezus zelf, als hij wijst op het grote gebod en het tweede, daaraan gelijk.
Allereerst: God onze Heer liefhebben boven alles…  We mogen geloven dat Hij (die misschien ook veel kenmerken van een Zij heeft, althans dat hopen velen van ons) schik heeft in de persoonlijke omgang met zijn kinderen. Met u, met jou, met mij. Hoe die omgang vorm krijgt… dat is ook persoonlijk. Naast wat we met elkaar bezingen, belijden en beleven, is er ieders persoonlijke spiritualiteit. Waarop we elkaar nooit de maat mogen nemen. Maar het is wel belangrijk dat we erover  nadenken hoe die persoonlijke omgang met God vorm krijgt in ons leven. Dat er leven in die relatie zit, groei, passie.
Maar niemand van ons heeft God in z’n binnenzak, of aan de lijn…
En daarom, - het tweede gebod, aan het eerste gelijk -  als het gaat om van en over God spreken in de wereld, in privé of publiek domein, in ons gezin, op ons werk, in het dorp, in de politiek, dan er is geen meer welsprekende en geloofwaardige manier, geloofwaardig voor onszelf en de ander,  dan de weg van het naaste zijn. Elkaars honger en dorst te stillen, naar elkaar omzien in goede en kwade dagen, voor elkaar opkomen, elkaar herbergen en huisvesten, opkomen voor elkaars recht, elkaar dienen en verzorgen, troosten en bemoedigen…
Zoals Eberhard van der Laan, al jong afgehaakt van het betweterige gereformeerde Rijnsburgse christendom van zijn jeugd, als thema voor zijn preek van de leek koos: zoals een Barmhartige Samaritaan.
Amen

terug
 
 
Stichting Wijdekerk

LHBT’ers zijn bij ons gewenst in de kerk, Lees verder onder Wie zijn wij-Bovenplaatselijke organisaties.
 
 
In onze dorpen
Samen doen in Enspijk en DOP (Dorpsontmoetingspunt) in Deil en Soos 60+
  meer
 
Jaarmarkt Deil
Jaarmarkt Deil groot succes en blijft voorlopig bij de scheepswerf. Lees verder Wie zijn wij-Kerkbeheer
 
 
Geslaagde dorpsmarkt Enspijk
Lees verder: Wie zijn wij-Kerkbeheer.
 
Moldavië 2018
POZM-POZA gaan weer naar Moldavië, hun laatste actie is op 27 mei (Jeugd-Specials)
 
Talenten gezocht!
De kerkenraad is naarstig op zoek naar talenten.
Er zijn een aantal vacatures ontstaan  binnen onze gemeente, in de kerkenraad, maar ook daarbuiten, zoals een ouderling en iemand die het paasontbijt coördineert.
  meer
 
Behoefte aan een gesprek?
We willen een (t)huis bieden. Dat betekent ook: omzien naar elkaar, openstaan voor elkaar, elkaar opzoeken. Lees verder onder Wie zijn wij?-Pastoraat of stuur een mail naar
 
 
Trouwen?
Zijn er trouwplannen? Denk ook op tijd aan kerkgebouw en dominee.
  meer
 
Dopen?
Een kindje geboren? Laat het ons weten, zeker als je het kindje wilt laten dopen.
  meer
 
Privacy
Voor de Privacyverklaring van de Protetstantse Gemeente Deil - Enspijk: privacyverklaring
 
ANBI
Bekijk de ANBI gegevens van onze diaconie (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 7 juni 2018)
Bekijk de ANBI gegevens van onze gemeente (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 1 juni 2017)
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.