Het werk van Gods liefde Het werk van Gods liefde

door ds. Klaas Touwen
Preek bij Job 1 op zondag 3 juni 2018

Lieve gemeente
 
In de profeet Ezechiël komt een rijtje legendarische rechtvaardigen voor:
Noach, Daniël en Job.
Nou, dan weet je wat voor vlees je in de kuip hebt:
de drie rechtvaardigen.
 
Met die Daniël is niet de Daniël van het bijbelboek bedoeld
maar de hoofdpersoon van het Aqhat-epos,
een heldendicht dat bij stukje en beetje gevonden is
op drie kleitabletten in Ugarit, in het huidige Syrië.
 
Een rijtje dus van drie heidense rechtvaardigen uit onheugelijke tijden.
En één van hen is Job, de man uit het land Us,
rechtschapen, onberispelijk,
zo blijft hij het hele boek.
 
Hij is de hoofdpersoon,
het is belangrijk om dat vast te houden.
Het boek Job geeft geen verklaring van het kwaad dat in de wereld rondwaart.
Het boek Job biedt geen theorie over hoe het alomtegenwoordig kwaad
met de goede God te verenigen valt.
Het boek stelt ons een rechtvaardige voor ogen.
 
Een rechtvaardige om jezelf mee te identificeren?
Dat gaat niet zomaar.
Ja, je leeft met hem mee,
en je houdt de adem in bij wat hem overkomt.
Jíj voorziet het onheil dat hem treft,
je ziet het aankomen, hij niet,
Als lezer ben je al gewaarschuwd,
voor hem komt het als een donderslag bij heldere hemel.
 
Zegt de Heer: ‘Goed, met alles wat van hem is
mag je doen wat je wilt,
maar raak Job zelf niet aan,’
krimp jij ineen
omdat je het ziet aankomen
dat een hoofdstuk verder om het erger te maken
Satan alsnog toestemming krijgt
om Job zelf wel aan te raken: met kwaadaardige zweren,
hij krabt zichzelf met een potscherf, neerzettend op de mestvaalt.
 
Dat wordt hier literair al voorbereid.
‘Raak Job zelf niet aan.’
Als lezer ben je alert: O, o, het wordt dus straks nog erger!
 
Er zijn drie podia in dit verhaal.
 
Het eerste podium is dat van de verteller en de lezer.
Wij weten meer dan Job,
wij hebben al een blik geworpen in de hemel,
al iets vernomen van het gekonkel en de intriges
daar in de hemelse hofhouding.
Wij weten meer dan Job.
 
Dat is dus het eerste podium: hoe de verteller zich met zijn gehoor verhoudt,
wat de schrijver allemaal al aan de lezer heeft toevertrouwd.
Daar weet Job nog niets van af.
En jij als lezer kunt hem niet waarschuwen.
Er hangt hem een onvermijdelijk noodlot boven het hoofd.
Het lot is niet te keren.
 
Met alles wat wij al weten, kunnen we ons moeilijker met hem identificeren.
Jij neemt in het verhaal een andere positie in, met voorwetenschap.
Des te meer heb je compassie met Job,
mededogen met deze sterveling,
die arm als Job
alles is kwijtgeraakt.
 
Het tweede podium is de hemelse hofhouding.
God wordt hier ten tonele gevoerd als een oosterse despoot,
die onder zijn hovelingen, de hemelbewoners,
ook een Satan heeft.
Dat is niet de duivel.
‘Satan’ betekent: openbare aanklager, officier van justitie,
hij is het hoofd van de juridische dienst.
Dus niet een tegenmacht, maar een onderdaan.
 
Er wordt jou vergunt een blik te werpen in die hemelse hofhouding.
Ja, het staat alles onder het bewind van de Heer,
maar wie het bedacht heeft,
soms kom je daar
met al die adviseurs in het Witte Huis en het Kremlin en het torentje
niet achter,
maar in dit geval dus wel.
De Heer heeft het niet bedacht,
het gaat niet van hem uit,
niettemin: het gebeurt, het gebeurt.
 
Derde podium: Job, rijk en rechtvaardig,
de aanzienlijkste man van het Oosten,
die bidt voor zijn kinderen,
met offers wegneemt wat zij misschien
in een ondoordacht moment in hun jeugd hebben uitgericht.
Dat kun je als ouders niet voor zijn,
maar terwijl zij het laat gemaakt hebben,
staat Job ’s morgens vroeg op om voor elk van zij kinderen,
voor ieder apart, ene offer te brengen.
Zo’n man.
 
En hij raakt dus alles kwijt.
Het kan je storen dat in het verhaal
die kinderen gerekend worden tot zijn bezittingen,
in één adem genoemd met de veestapel, de laven en slavinnen.
 
‘Met alles wat van hem is
mag je doen wat je wilt…’
Er is nog wel meer wat je storen kan in dit verhaal.
Dat staat je vrij!
 
Het hele boek door blijft Job een man uit één stuk,
hij blijft overeind.
 
Zijn vrienden dragen allerlei theorieën aan
over waar Job het aan verdiend zou hebben,
of wat God ermee voor zou kunnen hebben,
maar dat blijken in dit boek alleen maar dwaalsporen te zijn.
Waar je het aan verdiend hebt? Nee.
Wat God ermee voor heeft? Nee.
 
Dat jij overeind blijft? Ja.
Dat je het God midden in zijn gezicht uitschreeuwt. Ja.
 
In het hele boek blijft Job een man uit één stuk
maar God verandert.
In het begin dat gedoe met die hele hemelse hofhouding,
maar aan het eind vind je daar niets meer van terug,
geen hemelbewoners, geen Satan, alleen God.
 
Hij geeft die vrienden een veeg uit de pan:
jullie hebben alleen over mij gesproken,
maar Job heeft met mij gesproken.
 
Zodat aan het eind van het boek het alleen Job is en God.
 
Wat het boek wil?
Dat bij alles wat ons overkomt dat blijft staan: jij en God.
 
Eén zin uit het evangelie over de woede van Christus
over alsof het een vraag is wat jou te doen staat:
een leven redden of het vernietigen.
Alsof het een godvergeten vraag is!
 
Deze week moest ik een recensie schrijven van
een boek met oudtestamentische preken van Eberhard Jüngel.
Omdat in de kerken in Nederland nu vijf weken lang uit Job wordt gelezen
heb ik vooral verdiept in een preek over Job.
En dit fragment wil ik u niet onthouden:
over Job die zijn vuist heft naar de hemel.
 
Wie zo schreeuwt en schreit, durft veel.
Maar hij waagt niet te veel.
Engelen noch duivelen hebben deze mogelijkheid:
alleen de bidder kan het wagen om God
de waarheid over God
in het aangezicht te schreeuwen.
Hij zal gehoor vinden.
Want God sluit de oren niet als het gaat om de waarheid.
 
Daarom: voordat iemand afscheid neemt van hem,
van wie je toch geen afscheid nemen kunt,
laat hij schreeuwen, laat hij de hem de benauwende waarheid
God in het gezicht schreeuwen
– ook al zou die waarheid tegen God ingaan.
God zal de waarheid ter harte nemen.
 
Als in u zich een afgrond opent,
schreeuw dan God naar beneden in de afgrond.
Hij zal hem met zichzelf sluiten.
En slechts een afgrond die God met zichzelf sluit,
is echt gesloten.
 
Kijk: dat kan de duivel niet.
Hij kan ons wel net als God van alle kanten omringen
en hij kan ook de ons van alle kanten omringende God
op een duivel laten lijken.
Maar de afgrond in ons, die vult de duivel niet.
Hij kan wel afgronden openen, maar hij kan ze niet sluiten.
 
Want de duivel brengt zichzelf niet in gevaar.
Dat blijft Gods werk,
het werk van zijn liefde.
Zijn liefde drijft hemzelf in de afgrond
die in ieder van ons ten minste toch sluimert.
 
Maar zijn liefde is ook niet te goed om af te dalen
in de kleine scheuren en breuken van ons leven van alle dag.
God heelt niet alleen grote wonden, maar ook kleine.
 
Niets is zo klein, of God is nog kleiner.
Maar ook: niets is zo groot, of God is nog groter.
 
Zijn liefde is het die hem
kleiner dan de kleinste en groter dan de grootste maakt.
 
Daarom: of het nu een afgrond is die zich in de een of ander opent,
of slechts een kleine scheur die je van jezelf en van anderen vervreemdt:
roep God naar beneden, geliefde zusters en broeder.
 
Schreeuw naar hem omhoog en roep hem naar beneden.
Hij die alles kan, kan één ding toch niet: de oren en het hart sluiten,
als een mens tot hem schreeuwt.
Nee, dat kan de almachtige God niet.
Dat kan hij Godzijdank niet.
 

terug
 
 
Jaarmarkt Deil
op 1 september,
inzameling maandag 27 augustus vanaf 18.00 uur
(klik hieronder voor volledige poster)
 
Geslaagde dorpsmarkt Enspijk
Lees verder: Wie zijn wij-Kerkbeheer.
 
Moldavië 2018
POZM-POZA gaan weer naar Moldavië, hun laatste actie is op 27 mei (Jeugd-Specials)
 
Talenten gezocht!
De kerkenraad is naarstig op zoek naar talenten.
Er zijn een aantal vacatures ontstaan  binnen onze gemeente, in de kerkenraad, maar ook daarbuiten, zoals een ouderling en iemand die het paasontbijt coördineert.
  meer
 
Behoefte aan een gesprek?
We willen een (t)huis bieden. Dat betekent ook: omzien naar elkaar, openstaan voor elkaar, elkaar opzoeken. Lees verder onder Wie zijn wij?-Pastoraat of stuur een mail naar
 
 
Trouwen?
Zijn er trouwplannen? Denk ook op tijd aan kerkgebouw en dominee.
  meer
 
Dopen?
Een kindje geboren? Laat het ons weten, zeker als je het kindje wilt laten dopen.
  meer
 
Privacy
Voor de Privacyverklaring van de Protetstantse Gemeente Deil - Enspijk: privacyverklaring
 
ANBI
Bekijk de ANBI gegevens van onze diaconie (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 7 juni 2018)
Bekijk de ANBI gegevens van onze gemeente (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 1 juni 2017)
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.