vergeving en barmhartigheid vergeving en barmhartigheid

door pastor Ellen-Maria Spijkerman
preek bij 2 Samuël 12, 1-10 +13 en Lucas 7, 36 – 8,3 op  zondag 10 juni 2012

Eerst een verhaal van Toon Tellegen:

Op zijn verjaardag kreeg de leeuw van de krekel verdriet cadeau,
een grote doos vol.
De leeuw pakte het cadeau uit en begon meteen te snikken.
“O”, riep de krekel, “ik heb me vergist…..”
Hij sloeg zijn voorpoten voor zijn ogen en ging plat op de grond liggen.
Hij was met twee dozen op stap gegaan: één met een glimmende groenen jas voor de leeuw en één met oud verdriet om weg te gooien in de rivier.
Maar hij had per ongeluk de doos met de groene jas weggegooid.
En nu was het te laat!
De leeuw zat huilend in een hoek, onder de eik, en vroeg al zijn gasten om maar weg te gaan en zijn verjaardag te vergeten.
Het was groot verdriet dat de krekel hem had gegeven.
“Ik ben ontroostbaar”, huilde de leeuw, “o, wat ben ik ontroostbaar….”
De krekel keek hem met grote ogen aan en zei: “Het spijt me, leeuw,
het spijt me….”
Het was wel gróót, maar ook zachtáardig verdriet en de leeuw schudde zijn manen, zuchtte diep en sloeg met zijn staart een paar tranen van zijn wang.
“Jij kunt er ook niet aan doen, krekel”, snikte hij, “níemand kan er iets aan doen, niemand…”
Waarom ben ik toch ook zo dom, dacht de krekel, toen hij even later naar huis liep.
Hij wist het niet.
Áls ik het wist, dan was ik niet dom, dacht hij.
Hij fronste zijn wenkbrauwen.
Hij bleef staan, dacht even heel diep na en liep toen ernstig verder.

In een bocht van de rivier zwom de zwaan, met een dikke groene jas aan.
“Die kwam zomaar langsdrijven!” riep hij nar de krekel.
“Zwierig hè?”
De krekel keek naar de grond, kneep zijn mond stijf dicht en liep door.
“Nu nog een muts!”riep de zwaan opgetogen.
“Een rode muts met pluimen.
Die vraag ik voor mijn verjaardag.
Dan zál ik toch mooi zijn….”
Voortaan, dacht de krekel, terwijl hij het struikgewas instapte, verscheur ik mijn verdriet metéén als het over is.
Nog een geluk dat ik de doos met woede niet bij me had, want die moet ik ook nog weggooien……als ik díe per ongeluk aan de leeuw had gegeven…..
Thuisgekomen pakte hij zijn doos met oude woede, maakte hem open,
en stopte die één voor één in de grond.
Als iemand zo’n snipper vindt wordt hij misschien wel boos, dacht hij,
maar nooit erg boos, en zeker niet woedend.

Preek

Op de voorkant van uw liturgieboekje staat de volgende tekst:
“Als er iedere dag maar iets gebeurt waarmee ons hart is gemoeid, iets waarmee wij aan onze bestemming beantwoorden”.
En iedere dag gebeurt er wel iets waarmee ons hart gemoeid is:
Je kunt je bijvoorbeeld zó gelukkig voelen, dat je hart bijna overstroomt.
Maar je kunt ook zo radeloos zijn, dat je het gevoel hebt dat je hart bijna uit elkaar barst van verdriet, onzekerheid, eenzaamheid of boosheid.
Toon Tellegen heeft over dat laatste dat prachtige verhaal geschreven:
Het verhaal over de doos met verdriet, die de krekel per ongeluk aan de leeuw cadeau heeft gegeven, omdat hij was vergeten deze doos in de rivier te gooien.
Thuisgekomen pakt hij snel, vóór hij weer een vergissing kan maken, de doos met woede, om die één voor één in de grond te stoppen.
Want zelfs één snippertje overgebleven boosheid kan een ander in het hart raken.

Het vertellen van verhalen is in de bijbel een belangrijk gegeven, zoals blijkt uit de beide lezingen van deze zondag.
Verhalen houden mensen een spiegel voor.
En in die spiegel is vaak heel veel te zien en heel veel uit te werken.
Want in die spiegel kijken betekent geconfronteerd worden met onszélf.
Daar zou heel veel over te vertellen zijn, maar ik wil vandaag één element wat meer gaan belichten, namelijk het begrip: vergeving en barmhartigheid.

In de lezing van vandaag is Jezus op de uitnodiging van de Farizeeër Simon ingegaan.
Hij gaat met Simon en zijn vrienden de maaltijd delen.
En dat is meteen al een belangrijk element: samen de maaltijd vieren.
Dat is bij de evangelist Lucas een gebeuren waarmee hij iets duidelijk wil maken.
Tijdens de maaltijd is er namelijk ruimte om elkaar werkelijk te ont-moeten.
Is er ruimte voor gemeenschappelijkheid, voor gemeenschap.
Maar is dat wel zo in dit verhaal?
Jezus wordt door Simon helemaal niet zo gastvrij ontvangen.
Het je echt welkom weten laat veel te wensen over.
Het wassen van de voeten, de welkomskus en de zalving met olie,
de gebruikelijke gebaren om iemand welkom te heten, blijven namelijk achterwege.
Wat zou de reden kunnen zijn dat Simon Jezus heeft uitgenodigd op deze ongastvrije manier?
Om zijn vrienden te laten zien wat hij allemaal kan en durft?
Om Jezus op de proef te stellen?
Uit arrogantie of hoogmoed?
Er komt nog geen antwoord!

Maar dan komt er plotseling een ongenode gast binnen: ook nog wel een vrouw, en eentje die bij de buitenwacht bekend staat als “zondares”
Misschien wel een prostituee, of in gewoon Nederlands een hoer!
De Rabbijnse regels zeggen dat je dan ten minste twee meter afstand moet bewaren.
Maar daar trekt deze vrouw zich niets van aan.
Ze gaat dicht naar Jezus toe!
Zíj neemt de regels van de gastvrijheid wél ter hand.
Zij doet wat Simon nagelaten heeft: ze wast Jezus de voeten met haar tranen en droogt ze af met haar haren.
Daarna zalft ze zijn voeten met geurende, kostbare olie.
Deze vrouw laat haar hárt spreken.
Zij is in staat om goed te doen vanuít haar hart, hoe haar reputatie ook is.
En Jezus ziet dat.
De reactie van Jezus is bijna provocerend voor de aanwezigen, en vooral voor de farizeeër Simon.
Jezus neemt het op voor een vrouw, op wie zijn gastheer minachtend neerkijkt.
Wat de farizeeër niet ziet, is voor Jezus het belangrijkste: haar liefde en toewijding.
Hij keert zich niet af van deze cultisch onreine vrouw, maar verstaat haar lichamelijke aanrakingen als evenzovele tekenen van genegenheid en liefde
Hij aanvaardt de liefdevolle gebaren van deze vrouw.
Hij aanvaardt háár, om wie ze ten diepste ís.
En Simon?
Hij denkt vanuit z’n hoofd en zet met zijn verstand een redenering op:
Het kan toch niet zo zijn, dat Jezus de profeet is waarvoor hij zich uitgeeft?
Hij kan die zondige vrouw toch niet zo maar haar gang laten gaan?
Dat is toch helemaal tegen alle joodse wetten in?
Simon vormt zich een oordeel vanuit z’n hoofd.
En Jezus die ziet wat er gebeurt, stelt deze vrouw als voorbeeld voor alle aanwezigen.
U moet de beide verhalen nog maar eens rustig nalezen en op u in laten werken……
Er valt zó veel te ontdekken!
En het is nog heel herkenbaar ook!
Want het gebeurt ons toch ook heel regelmatig dat we iemand beoordelen op doen en laten vanuit de buitenkant?
We zijn toch in gezin en kerk opgevoed met regels, en weten toch vaak precies hoe dat werkt en in elkaar zit?
En iemand die anders is dan onze regels voorschrijven, die wordt toch al snel bekeken vanuit een oordelende houding.
Misschien zijn we wel zo netjes om dat niet meteen hardop te zeggen, maar denken doen we het vaak wél!
Maar of we dat nu zeggen of niet, we bekijken en beoordelen mensen wél vanuit de ons aangeleerde kaders.
En soms moeten we tot onze schande erkennen, dat juist déze mensen ons een spiegel voorhouden.
Zij handelen wél  vanuit een hart dat openstaat voor anderen, vanuit barmhartigheid.
Bij hén krijgen mensen altijd een nieuwe kans, is er werkelijk sprake van vergeving vanuit het hart.

En Jezus, die leeft vanuit goddelijke hartekracht, heeft door de buitenkant héén gekeken, en het ándere gezicht van deze vrouw gezien.
Zij gaf het kostbaarste wat ze had: de olie, en betoonde daarmee de liefde die in haar hart woonde.
Ik vind dat zo’n ontroerend beeld: deze vrouw, die voor de wereld niet leeft zoals de wereld meent dat ze zou móeten leven.
Maar zíj is wél in staat om zich volkomen door haar hart te laten leiden.
Voeten wassen met je eigen tranen, en afdrogen met je haren, dat raakt je toch tot diep in het hart?
Jezus beantwoord dit gebaar van liefde door de zeggen: “Je zonden zijn je vergeven”.
Hij zegt niet: “Ík vergeef je je zonden!”
Gods vergeving en barmhartigheid worden waar en zichtbaar doordat een ánder mens in staat is het verlossende woord te spreken.
We weten ook niet of Simon deze vrouw uiteindelijk met andere ogen is gaan bekijken.
Lucas laat dat open…

Uiteindelijk zijn wíj de hoorders van het verhaal en zullen wij zélf een eigen antwoord moeten geven.
Wat zouden wíj gedaan hebben wanneer wij bij Simon aan tafel hadden gezeten?
Zouden wij die vrouw automatisch hebben vastgespijkerd op haar verleden?
Zouden wij haar als slet hebben beoordeeld?
Hoe gaan wíj eigenlijk om met mensen die wij op onze levensweg ontmoeten, en waarvan we weten dat ze een zware last meezeulen vanuit het verleden?
Wat Jezus betreft: Hij heeft een fundamenteel vertrouwen in de mens, hoe de buitenwereld daar ook over denkt.
Hij heeft er namelijk een diep verankerd vertrouwen in, dan het ánders kan.
Jezus zorgt ervoor dat er ruimte komt in die mens, ruimte die er eerst níet was.
Zoals God vergeeft en zoals Jezus één en al barmhartigheid is, zó kunnen wíj dat niet zonder meer navolgen.
Vergeven is níet gemakkelijk, laten we daar maar eerlijk over zijn.
Er is soms echt te veel gebeurt in een mensenleven, en de littekens zijn vaak een blijvende herinnering.
Vergeven is vaak een langdurig proces, dat innerlijke strijd kost.
Vergeven is in ieder geval níet tegen jezelf en de ander zeggen: “ je moet het maar zo snel mogelijk vergeten!”
Dat kán gewoon niet, daarvoor is het gebeurde te pijnlijk met je bestaan verweven.
Maar in het proces van vergeven wil en durf je de ingewikkelde strijd aan te gaan om te proberen het verleden zó af te sluiten, dat zich een nieuw stukje toekomst gaat openen.
En daar moet soms heel veel voor gebeuren.
Vergeven is een gebeuren, een daad die zichzelf zichtbaar maakt, en dat moet door de ander gezien kunnen worden.
Dat is een dubbele beweging.
Niet één, maar twéézijdig!
Het is niet voor niets dat Jezus zegt: “Simon, zie je die vrouw?”
Vergeven en barmhartigheid heeft alles te maken met zíen.
Zíen met de ogen van je hart.
Want wanneer we in ons hoofd blijven zitten, met alle opgebouwde redeneringen die daar liggen opgeslagen, dan komt er geen beweging.
Dan maken we niet de beweging van ons hoofd naar ons hart.
Zó naar iemand kijken dat de ander daarvan opbloeit, dat is misschien wel de kern van de manier waarop Jézus naar mensen kijkt.
Maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan!
Kijken  met de ogen van Jezus, dat lukt niet altijd.
En dat is jammer!
Maar niets belet ons toch het opnieuw te proberen?!
Als er vandaag ook maar iets gebeurt aan vriendschap, tederheid en liefde, dan bestaan we niet vergeefs.
Dan zien we en worden we gezien als kostbare mensen, geschapen voor nieuwe toekomst.
Die toekomst ís al begonnen en wacht op jou en op mij.

AMEN.
 

terug
 
 
Stichting Wijdekerk

LHBT’ers zijn bij ons gewenst in de kerk, Lees verder onder Wie zijn wij-Bovenplaatselijke organisaties.
 
 
In onze dorpen
Samen doen in Enspijk en DOP (Dorpsontmoetingspunt) in Deil en Soos 60+
  meer
 
Jaarmarkt Deil
Jaarmarkt Deil groot succes en blijft voorlopig bij de scheepswerf. Lees verder Wie zijn wij-Kerkbeheer
 
 
Geslaagde dorpsmarkt Enspijk
Lees verder: Wie zijn wij-Kerkbeheer.
 
Moldavië 2018
POZM-POZA gaan weer naar Moldavië, hun laatste actie is op 27 mei (Jeugd-Specials)
 
Talenten gezocht!
De kerkenraad is naarstig op zoek naar talenten.
Er zijn een aantal vacatures ontstaan  binnen onze gemeente, in de kerkenraad, maar ook daarbuiten, zoals een ouderling en iemand die het paasontbijt coördineert.
  meer
 
Behoefte aan een gesprek?
We willen een (t)huis bieden. Dat betekent ook: omzien naar elkaar, openstaan voor elkaar, elkaar opzoeken. Lees verder onder Wie zijn wij?-Pastoraat of stuur een mail naar
 
 
Trouwen?
Zijn er trouwplannen? Denk ook op tijd aan kerkgebouw en dominee.
  meer
 
Dopen?
Een kindje geboren? Laat het ons weten, zeker als je het kindje wilt laten dopen.
  meer
 
Privacy
Voor de Privacyverklaring van de Protetstantse Gemeente Deil - Enspijk: privacyverklaring
 
ANBI
Bekijk de ANBI gegevens van onze diaconie (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 7 juni 2018)
Bekijk de ANBI gegevens van onze gemeente (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 1 juni 2017)
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.