het onrecht onder ogen zien het onrecht onder ogen zien

door ds. Klaas Touwen
Preek bij Zacharja 8 en Marcus 8,2 op zondag 2 september

Lieve gemeente
 
Op cruciale momenten, dus telkens als het erop aankomt,
loopt er een blinde door het evangelie.
Die blinde loopt daar niet voor niets.
 
Hij wordt naar Jezus toegeleid,
zodat jíj naar Jezus wordt toegeleid: om inzicht te verkrijgen.
Het zijn jouw en mijn blinde ogen die daar open gaan.
 
Een hoofdstuk eerder werd al een dove bij Jezus gebracht
en op dezelfde wijze genezen, met Jezus’ speeksel.
Dat is bevreemdend en onsmakelijk,
tenminste zo hoor je dat aan,
maar die eerste christenen met hun praktijk van ziekenzalving met heilige olie
herkenden dit natuurlijk meteen,
dit is de heilige zalfolie.
 
In het Johannesevangelie staat het er zelfs met zoveel woorden bij:
dat die blinde met dit speeksel wordt ‘gezalfd’,
het zijn symbolische verhalen.
 
Dat blijkt ook wel, de symboliek,
want precies tussen die blinde van nu en die dove een hoofdstuk eerder,
zegt Jezus tot zijn leerlingen:
‘Hebben jullie ogen en zie je niet; hebben jullie oren en hoor je niet?’
 
Het hoort bij de compositie van dit evangelie.
Deze verhalen staan precies op hun plaats.
 
Die doofheid vraagt niet om een gehoorapparaatje,
ringleiding aanwezig.
Nee, zo’n schriftuurlijke dove kan alles wel horen:
oorverdovend, een hels kabaal,
maar hij verstaat het evangelie niet.
Hij zit hier al jaren in de kerkbanken
maar Jezus moet hem in de oorschelp toeteren: ‘Wie oren heeft, die hore!’
 
En ook die blinde hier.
Wie weet wat hij allemaal wel gezien heeft in zijn duisternissen:
grote verschrikkingen, angstvisioenen, nachtmerries,
maar hij ziet er geen gat meer in,
geen licht aan de andere kant van de tunnel.
Hij is blind,
zoals een mens soms zó blind is
dat hij alle verhoudingen uit het oog heeft verloren
en als een ongeleid projectiel alleen maar schade aanricht.
Jezus moet hem de handen opleggen:
‘Je hebt ogen, waarom zie je het dan niet?’
 
Wat is dit voor een verblinding?
Die blinde in het Johannesevangelie,
bij hem wordt een relatie gelegd met zijn ouders,
met wat hij van huis uit heeft meegekregen,
maar daar kun je je toch niet een leven lang achter verschuilen?
 
‘Je hebt ogen, waarom zie je niet?’
Het meest opmerkelijke hier in het evangelie van de blinde
is dat zijn ogen niet ogenblikkelijk opengaan.
Het is een genezing in etappes, stapsgewijs.
Er wordt een bepaalde fasering gesuggereerd:

  1. van stekeblind in het duister tasten: ‘Ze leidden een blinde tot Jezus’,
  2. via vaag ‘iets’ ontwaren, maar met wonderlijke vergissingen: ‘mensen als bomen zien wandelen’,
  3. naar uiteindelijk zienderogen een volkomen helder zicht.
1.
Je hebt je blindengeleidemensen bij je,
ze hebben je hier gebracht, ooit eens misschien
of nog maar net,
Je zou graag zien
waar jouw weg naartoe leidt
en ook wat de wegen zullen zijn van je liefste medemensen.
 
In het evangelie gaat het om de vraag waar Jezus’ weg naar toe leidt
en of je dat ziet.
Jezus vraagt: ‘Zie je al iets?’
 
2.  Dat is het eerste: je weet van ‘iets’.
‘Ik zie mensen, ja, als bomen zie ik ze lopen.’
Er is geen herkenning, ontmoeting blijft uit.
Vaag zie je tussen de bomen het bos.
Stammen, gestalten die zich houterig voortbewegen,
bomen van kerels, vrouwen als lianen, kreupelhout.
 
Wat heeft deze blinde gezien?
Welke ontwortelde mensen gaan hier voorbij?
Stammen, gerooid, volksstammen berooid,
vluchtelingen zonder vaste woon- of verblijfplaats,
de wortels opgetrokken.
 
‘Je hebt ogen, waarom zie je niet?’
Is dat wat de gemeente parten speelt?
Je ziet wel schaduwbeelden, silhouetten,
maar het blijft alles even ver weg,
je ziet het niet in proportie, in de juiste verhoudingen,
Het is niet transparant tot op de Messias.
Je ziet de mensen als bomen gaan, stammen, volksstammen,
getallen zonder verhaal, een nummer zonder gezicht.
 
Er wordt gezegd dat het er 35 miljoen zijn,
mensen die als bomen gaan, ontworteld,
verdreven door honger en dorst, oorlogen, genocide, rampen.
De mensen die als bomen gaan, de ontwortelden,
ze worden niet gezien, slechts even halen ze het nieuws,
staande aan de grens, wachtend achter prikkeldraad,
maar dan raken ze in vergetelheid,
ze zijn niet van blijvende nieuwswaarde.
De vluchtelingen, gemiddeld duurt het wereldwijd 7 jaar
voordat een begin van terugkeer naar huis
misschien weer mogelijk wordt,
zoals de profeet Zacharja zegt:
‘Ik zal mijn volk bevrijden
uit het land waar de zon opkomt en het land waar de zon ondergaat
en hen naar Jeruzalem terugbrengen. Daar zullen ze wonen.’
‘Als die tijd is gekomen,
zullen tien mannen uit volken met verschillende talen
een Joodse man bij de slip van zijn mantel grijpen met de woorden:
“Wij willen ons bij u aansluiten,
want we hebben gehoord dat God bij u is.”’
 
Hoevelen van die volken met verschillende talen hebben Nederland aangedaan?
De procedures zijn soms niet te overzien,
het draagvlak in de samenleving is versmald.
Maar daar gaat het nu niet over,
niet over het Nederlandse beleid of dat van Europa.
Maar wist u dat 95 % van de wereldvluchtelingen
in de allerarmste landen wordt opgevangen?
 
En wat nodig is, in de eigen regio:
schoon drinkwater, voedsel, onderwijs, gezondheidszorg,
kredieten, bouwmaterialen om een eigen bestaan op te bouwen.
 
Ja, daar is hulp nodig en hier moeten de ogen open,
dat de mensen die als bomen gaan, volksstammen, ontwortelden,
mensen worden met een gezicht.
 
Het evangelie wekt de indruk dat je misschien maar fractie ziet,
de ogen nog maar net open,
je ziet nog niet half van wat Christus ziet,
zoals Hij over de wereld waakt.
Je ziet slechts de helft, een aanvankelijk zien,
je kunt nog niet inzoomen, dichterbij komen,
het is nog te passief en te vrijblijvend.
 
3.
Die blinde in het evangelie,
van hem wordt verteld dat hij beter werd,
letterlijk: hij werd hersteld,
hij werd herleid tot in den beginne de tuin,
de Hof van Eden,
een mens die staat tussen: de boom des levens
en de boom der kennis van goed en kwaad,
een kruispunt van wegen.
 
Maar híj is die voorbeeldige blinde,
die uiteindelijk alles zo scherp kon zien.
Voorlopig, volgens de fasering die het evangelie aanbrengt,
een genezing in etappes,
zien wij nog maar een fractie van wat Christus ziet,
zoals Hij over de wereld waakt.
Dat is waar.
 
Er moet nog iets bij gezegd.
Dit evangelie zinspeelt op de doop.
In de bijbel wordt de doop soms verlichting genoemd
in die zin dat licht schijnt in de duisternis,
er werd dus ’s nachts gedoopt onder een open hemel
in het licht van de sterren en het licht van de volle maan,
tot ‘s morgens in alle vroegte de zon opkwam,
de zonne der gerechtigheid, Christus, de dageraad.
‘Ontwaak slaper, sta op uit de doden, Christus zal over u stralen.’
De ogen gaan open.
Je bent begenadigd met inzicht, er is je een licht opgegaan
 
En inderdaad, om dat te benadrukken
werden in de voorbereiding tot de doop
bij de dopeling de ogen – en ook andere zintuigen – gezalfd met die heilige olie,
hier verbeeld als Christus speeksel.
Het zinspeelt dus niet alleen op de ziekenzalving
maar veel meer nog op de doop.
 
Het zijn symbolische verhalen,
ze geven hun geheimen niet zomaar prijs.
Maar zoveel is wel duidelijk:
de eerste fase van beginnen te zien,
een toenemend inzicht in geloof en hoop en liefde,
dat begint met je doop.
 
Dat je daarna de ogen ten volle opengaan
hier in het onbarmhartig licht van deze harde werkelijkheid
– open! dat je het ziet! – dat is een zegen.
 
Ik bedoel: die blinde van het evangelie
nam met zijn aanvankelijk zicht geen genoegen.
De mensen als bomen ontworteld voorbij zien gaan,
menigeen sluit er de ogen voor of houdt het ver weg.
Maar hij wilde het zien,
hij moest het allemaal onder ogen zien,
 
Onze ogen zijn geopend,
omwille van hem aan wie is de heerlijkheid en de macht in alle eeuwigheid.
 
 
 

terug
 
 
Stichting Wijdekerk

LHBT’ers zijn bij ons gewenst in de kerk, Lees verder onder Wie zijn wij-Bovenplaatselijke organisaties.
 
 
In onze dorpen
Samen doen in Enspijk en DOP (Dorpsontmoetingspunt) in Deil en Soos 60+
  meer
 
Jaarmarkt Deil
Jaarmarkt Deil groot succes en blijft voorlopig bij de scheepswerf. Lees verder Wie zijn wij-Kerkbeheer
 
 
Geslaagde dorpsmarkt Enspijk
Lees verder: Wie zijn wij-Kerkbeheer.
 
Moldavië 2018
POZM-POZA gaan weer naar Moldavië, hun laatste actie is op 27 mei (Jeugd-Specials)
 
Talenten gezocht!
De kerkenraad is naarstig op zoek naar talenten.
Er zijn een aantal vacatures ontstaan  binnen onze gemeente, in de kerkenraad, maar ook daarbuiten, zoals een ouderling en iemand die het paasontbijt coördineert.
  meer
 
Behoefte aan een gesprek?
We willen een (t)huis bieden. Dat betekent ook: omzien naar elkaar, openstaan voor elkaar, elkaar opzoeken. Lees verder onder Wie zijn wij?-Pastoraat of stuur een mail naar
 
 
Trouwen?
Zijn er trouwplannen? Denk ook op tijd aan kerkgebouw en dominee.
  meer
 
Dopen?
Een kindje geboren? Laat het ons weten, zeker als je het kindje wilt laten dopen.
  meer
 
Privacy
Voor de Privacyverklaring van de Protetstantse Gemeente Deil - Enspijk: privacyverklaring
 
ANBI
Bekijk de ANBI gegevens van onze diaconie (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 7 juni 2018)
Bekijk de ANBI gegevens van onze gemeente (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 1 juni 2017)
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.