mens uit één stuk mens uit één stuk

door ds. Klaas Touwen
Preek bij Marcus 5,1-20 op zondag 1 juli 2018

Lieve gemeente,

Een jongen, hij is 19
en weet dat zijn toekomst niet in Oeganda ligt.
hij toont initiatief en durf,
hij heeft geen geld,
hij zoekt zijn geluk elders.
 
Na een jaar steekt hij op een nauwelijks zeewaardig vaartuig
de Middellandse Zee over,
hij wordt op een Grieks eiland opgevangen
en beland daar in een opvangkamp, met hekken eromheen, gesloten,
het duurt jaren voor hij er weer uit komt.
 
Ze noemen hem avonturier, economische vluchteling.
 
Er is nog een jongen, hij is 19
en weet dat zijn toekomst niet in Oeganda ligt.
Hij toont initiatief en durf,
hij heeft geld,
hij zoekt zijn geluk elders.
 
Na een jaar neemt een vliegtuig,
Steekt de Middellandse Zee over,
hij wordt op Schiphol opgevangen door een medestudent,
komt te wonen in een studentenflat
want hij gaat studeren in Wageningen.
Er gaan jaren overheen voor hij afstudeert,
hij vindt werk in een multinationale onderneming.
 
Ze noemen hem expat en expert.
 
Het verschil tussen die beide jongens is geld.
Voor geld is alles te koop, je lichaam en je ziel.
Dat geldt hier, dat geldt nog meer in fragiele democratieën en schurkenstaten.
 
Afrika is de eeuwen door geëxploiteerd en leeggeroofd
door Europa, de Verenigde Staten, momenteel door China,
kleptocraten houden uitverkoop,
terwijl ondertussen de ene na de andere ramp,
ecologisch, humanitair ramp zich voltrekt.
Daar wil je niet wezen.
 
 
 
Die man in het land der Gerasenen is een bijbelse Faust:
hij heeft zijn ziel verkocht aan de duivel,
‘zorgwekkende zorgmijder’, zegt zijn case-manager,
‘ontspoord’, zegt justitie,
‘gedepersonaliseerd’, zegt de psycholoog.
 
‘Hoe heet je?’ vraagt Jezus.
 
Wat zoekt een Jood in het land der Gerasenen?
Het is een land waar een gelovig mens vastloopt,
geen steunpunt vindt, het spoor bijster raakt.
Die Jodenjongen daar
heeft er zijn fortuin gezocht.
Je kunt er goed geld verdienen, zo wordt gezegd.
 
Hij is ooit overgestoken
als economische vluchteling naar het land met de onbegrensde mogelijkheden, de Dekapolis.
Daar zijn in korte tijd tien nieuwe steden uit de grond gestampt,
naar Romeins, hellenistisch model:
grote huizen, tempels, een stadion, een theater,
het was de thuisbasis van het bezettingsleger.
Het ereteken van deze militie: een zwijn,
in Joodse optiek toch al een onrein dier.
 
De Dekalopis ligt ‘tegenover’ Galilea,
zo heet het in het evangelie.
Daarheen over te steken is een nederdaling ter helle.
Maar er is wel werk:
daar ligt je toekomst, grijp je kans!
 
Het zijn sterke schouders die de weelde kunnen dragen.
Geloofsgenoten vind je er niet.
Daar is niets dat je herinnert aan de overtuigingen waar je voor zou willen staan.
Je bent de enige die er deze waarden en normen op na houdt.
Het verhaal van God en de mensen wordt daar niet doorverteld.
 
Een mens doet wat voor z’n broodje.
Maar op een dag knapte er iets in hem. Is dit alles? Is dit het leven?
Van alle gemakken voorzien, maar ondertussen: de toekomst is over en uit.
 
Mijn roots en mijn bestemming ben ik kwijt.
Het lachen is me vergaan.
De gebeden zijn stil gevallen.
Ik ga malen en het stopt niet.
Er wordt verteld: de demonen zijn bij hem ingetrokken.
Dat wil zeggen: hij is zichzelf niet meer, hij is bezet gebied.
 
Ieder mens is en gesprek.
Woord en wederwoord dragen wij in ons om,
herinneringen aan wie jou aansprak,
uitspraken van deze en gene,
je vader, die over je schouder meekijkt,
je moeder, die overal een mening over heeft,
hun stemmen echoën na.
 
Maar wat hem betreft:
het zijn wezensvreemde stemmen die uit zijn mond spreken.
Hij hoort zichzelf redeneren,
maar tegelijkertijd gaat deze monologue intérieur volstrekt buiten hem om,
alsof hij er zelf niet meer toe doet.
Een bezettingsleger van gedachten, gedesintegreerd,
en liefst moet dat maar zo blijven.
 
Hij leeft als een opgejaagd dier, naakt,
hij huist in de graven.
 
Het evangelie vertelt dat Jezus hem heeft bezocht,
De man ging als een razende te keer,
angstig dat iemand hem te na zou komen.
 
Jezus vroeg hem naar zijn naam,
maar die wist hij zich bij God niet meer te herinneren.
Zijn Joodse naam althans, als zoon van Abraham, Isaak en Jakob,
de naam die zijn moeder hem ooit gaf
toen acht dagen oud hij werd besneden.
 
Ze noemen me legioen of zwerm sprinkhanen,
natuurverschijnsel, vloedgolf, tsunami,
ik ben een mens teveel.
Minder! Minder!
 
Hoe heet je, vroeg Jezus,
Legioen, veel te veel.
Maar Jezus noemde hem bij zijn naam:
Adam, heet je, dat betekent: mens. Mens.
Met groot gezag treedt Jezus op.
De demonen sidderen en beven.
Zij weten dat hun lot beslist is, het geding beslecht,
zij moeten zich terugtrekken.
 
De volmacht van de Allerhoogste treedt vijandig gebied binnen,
roept mensen vrij, eist hen op, breekt graven open.
Vrijheid wordt aangezegd,
de steen van het graf weggerold.
 
Tegelijk maakt het verhaal duidelijk
hoe dit land van de Gerasenen in elkaar steekt.
Uiteindelijk is niemand
er gelukkig mee dat deze man tot zichzelf is gekomen
en dus een ander mens is geworden,
gekleed en bij zijn volle verstand..
 
Het verlies van die dubbelzinnige zwijnen wordt betreurd.
Er is kapitaal vernietigd.
Men, de mensen uit de stad en de dorpen rondom, en masse,
men vraagt Jezus maar liever weg te gaan
om verder bedrijfsrisico te voorkomen.
Of in een breder perspectief:
het herstel van de waardigheid van deze mens is natuurlijk prachtig,
dat vinden we echt,
het is heel mooi wat u doet,
maar u begrijpt, er mag  geen aanzuigende werking van uitgaan.
 
Zij dringen erop aan dat Jezus zo langzamerhand weer vertrekt
Verontrustend dat Jezus dát gebed verhoort.
Hij gaat.
 
De clou die het meest te denken geeft, moet dan nog komen.
De man, die Jood daar in de verstrooiing, vraagt erom
bij Jezus te mogen blijven – Abide with me, Blijf mij nabij –
Maar zíjn gebed wordt níet verhoord!
 
Nog even en het schip vaart weer af naar het beloofde land.
Hij zou zomaar mee terug kunnen,
vrijwillig uitgezet,
maar dat, die uitzetting,
neemt Jezus van hem over.
 
Hijzelf moet hier blijven,
geloof is geen regressie,
Anderen heeft Jezus genodigd: ‘Volg mij’
en ze gingen hem achterna.
Maar deze mens moet op eigen kracht leven,
zijn eigen koers bepalen.
Hij is genezen, mens uit één stuk geworden,
als in: ‘Hoor Israël, de Heer uw God is één.’
 
Dat zal hij zich niet meer laten afnemen in het land der Gerasenen.
Heel de wereld staat onder het bewind van de Allerhoogste.
Van God is de aarde en die haar bewonen.
 
Vrijheid is de moeilijkste gave.
Je deinst ervoor terug.
Maar Jezus wees de man zijn vrijheid aan
ín zijn Geraseense huis,
tussen déze mensen in het land van de overkant.
 
In de stad verkondigde hij al wat Jezus hem gedaan had.
Alsof deze hele bevolking van de landstreek der Gerasenen dat nog niet wist!
 
Hadden ze zojuist Jezus opgelucht uitgezwaaid,
afgezworen, geëxcommuniceerd,
komt daar opnieuw iemand de stad door en roept:
Het graf dat mij omvatte, is leeg.
Ik ben uit de doden opgewekt!
 
Europa is er deze week niet uitgekomen,
heeft haar oren vooral laten hangen naar de populistische stem
die her en der steeds luider roept,
in het evangelieverhaal:
de stem die door de varkenshoeders wordt gemobiliseerd.
 
Jezus geeft er gehoor aan.
Hij laat zichzelf uitzetten, hier al,
en straks wordt hij Jeruzalem uitgedreven
en sterft op een heuvel buiten de stad.
 
De man zelf, om wie het ging,
de belichaming van het vluchtelingenprobleem,
de migrant in eigen persoon, hij is gebleven.
 
Zijn stem ontregelt de andere stemmen,
Zijn aanwezigheid geeft ons te denken.
Dat nu uitgerekend hij ons van Jezus spreekt:
Ik had dorst, maar jullie hebben mij te drinken gegeven.
Ik had honger, maar jullie hebben mij gevoed,
Ik was naakt, maar jullie hebben mij gekleed.
Ik was een vreemdeling, maar jullie hebben mij gehuisvest.
Ik was ziek maar jullie hebben mij bezocht
Ik zat in de gevangenis – opgesloten dus – maar jullie zijn mij niet vergeten.
 
Omwille van hem aan wie is de heerlijkheid en de macht in alle eeuwigheid.
Amen.
 
 

terug
 
 
Jubilate Deo jubileert
En viert dit met een jubileumconcert op 20 oktober. Lees verder onder Wie zijn wij-Werkgroepen-Jubilate Deo. 
 
Tri-axY voor jongeren van 12-16 jaar
Op vrijdag 12 oktober. Lees verder onder Jeugd-Specials.
 
Avondmaalscatechese voor kinderen
 Op 12, 14 en 19 oktober: lees verder onder Nieuws-Binnenkort.
 
Oproep Kerst Inn
Wie is bereid dit jaar mee te doen bij organisatie en/of uitvoering van deze activiteit op Tweede Kerstdag? meer
 
Vanuit de kerkenraad
Een bericht aan het begin van het nieuwe seizoen: Wie zijn wij-Kerkenraad.
 
Stichting Wijdekerk

LHBT’ers zijn bij ons gewenst in de kerk, Lees verder onder Wie zijn wij-Bovenplaatselijke organisaties.
 
 
In onze dorpen
Samen doen in Enspijk en DOP (Dorpsontmoetingspunt) in Deil en Soos 60+
  meer
 
Jaarmarkt Deil
Jaarmarkt Deil groot succes en blijft voorlopig bij de scheepswerf. Lees verder Wie zijn wij-Kerkbeheer
 
 
Geslaagde dorpsmarkt Enspijk
Lees verder: Wie zijn wij-Kerkbeheer.
 
Moldavië 2018
POZM-POZA: terugblik op de reis tijdens de dienst van 18 november (Jeugd-Specials)
 
Talenten gezocht!
De kerkenraad is naarstig op zoek naar talenten.
Er zijn een aantal vacatures ontstaan  binnen onze gemeente, in de kerkenraad, maar ook daarbuiten, zoals een ouderling en iemand die het paasontbijt coördineert.
  meer
 
Behoefte aan een gesprek?
We willen een (t)huis bieden. Dat betekent ook: omzien naar elkaar, openstaan voor elkaar, elkaar opzoeken. Lees verder onder Wie zijn wij?-Pastoraat of stuur een mail naar
 
 
Trouwen?
Zijn er trouwplannen? Denk ook op tijd aan kerkgebouw en dominee.
  meer
 
Dopen?
Een kindje geboren? Laat het ons weten, zeker als je het kindje wilt laten dopen.
  meer
 
Privacy
Voor de Privacyverklaring van de Protetstantse Gemeente Deil - Enspijk: privacyverklaring
 
ANBI
Bekijk de ANBI gegevens van onze diaconie (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 7 juni 2018)
Bekijk de ANBI gegevens van onze gemeente (goedgekeurd tijdens de kerkenraadsvergadering van 1 juni 2017)
 
 
Protestantsekerk.net is een samenwerking tussen de dienstenorganisatie van de Protestantse Kerk in Nederland en Human Content Mediaproducties B.V.